» مرد؟
» لبخند پشت خاکریز
» اس ام اس ولادت امام زمان (ع)
» مناجات با امام زما(ع) حاج حسین خلج
» آیت الله جوادی آملی:بانک ربوی توان اقتصاد مقاومتی را ندارد
» زندگی نامه شهید همت
» جمشید جان شهادتت مبارک
» آزادی مرزبانان ایرانی
» دستی در خاک، دستی در باد
» خاطره ای از فرمانده شهید مهدی باکری
درباره ما

پیوندهای روزانه
دیگر امکانات

عشقی که زندگی می بخشد

همین الان می خواهم به محک کمک کنم

اهدای عضو اهدای زتدگی ثبت نام کارت اهدای عضو همین حالا

آسایشگاه خیریه کهریزک

کمک به مددجویان

سایت نوحه
یالثارات الحسین(ع)
كد لوگوي ما

پیوندهای وبگاه
آرشیو مطالب
موضوعات مطالب
» ()
موانع پذیرش دعا
+ نویسنده بنده خدا در ۱۳٩٠/۱۱/۱٦ | نظرات ()

موانع پذیرش دعا

 

1- مقدمه2-امید به غیر خدا3-گناه و معصیت4- ترک امر به معروف و نهى از منکر5- ستم و تجاوز به حقوق دیگران6- کسب حرام7- غفلت و بى‏خبرى8- مخالفت ‏با حکمت الهى9- انجام ندادن فرامین الهى10- خیانت دل


مقدمه

یکى از عوامل روشنایى جوامع اسلامى، دعا و نیایش است که همواره باعث طراوت، شادابى و امیدوارى این جوامع بوده است . شناخت‏شرایط اجابت دعا از سویى و معرفت نسبت‏به موانع اجابت از سوى دیگر، در حیات این سنت ارزشمند مؤثر است .

اگر چه «نیایش‏» درهرشرایطى داراى نتیجه‏اى است، ولى اگر خواسته باشیم در حد کمال، داراى نتایج مورد نظر باشد، مى‏بایست علاوه بر در نظر داشتن شرایط و آداب آن، به موانع و امورى که ممکن است دعا را از اثر بخشى حقیقى دور کند توجه کافى داشته، در حد امکان در رفع آن‏ها کوشش کنیم .

در بخش پیشین در مورد عوامل و شرایط استجابت دعا مطالبی را ارائه نمودیم و دراین قسمت بهموانع اجابت دعا اشاره‏اى گذرا خواهیم نمود . قبل ازشمردن موانع اجابت دعا مناسب است‏سخنى ارزشمند از کتاب شریف المیزان را نقل کنیم که فرموده است:

«درخواست‏حقیقى - با زبان فطرت - همیشه با اجابت همراه بوده و ازآن تخطى و تخلف نمى‏کند؛ و دعاهایى که به اجابت نمى‏رسد فاقد یکى از این دو امراست:

1- یا درخواست‏حقیقى، درآن‏ها نیست، بلکه به واسطه روشن نبودن مطلب براى دعا کننده - به اشتباه - امرى را خواستار مى‏شود و یا چیزى را مى‏خواهد که اگر برحقیقت امرمطلع مى‏شد نمى‏خواست، براى مثال، دعا کننده کسى را مریض پنداشته و شفاى او را ازخدا مى‏خواهد، درصورتى که عمرش تمام شده و شفاى مرض درآنجا مورد ندارد، بلکه باید زنده کردن او را از خدا خواست، و او چون از زنده شدن مرده به واسطه دعا مایوس است، به طور حقیقى آن را خواستار نمى‏شود، و البته اگر کسى مانند پیامبران چنین امیدى داشته باشد و دعا کند، مستجاب خواهد شد .

2- و یا اینکه سؤال و درخواست هست، ولى - به طور واقعى - سؤال و درخواست از خدا نیست، مثل اینکه کسى حاجتى را از خدا بخواهد ولى به سبب‏هاى عادى - یا امور وهمى که گمان دارد کفایت امرش را مى‏کند - دل بسته باشد. دراین صورت خواستن به حسب حقیقت ازخدا نیست، زیرا خدایى که دعاها را مستجاب مى‏کند، کارى را با شرکت اسباب و اوهام انجام نمى‏دهد. پس، این دودسته ازدعا کنندگان، گرچه با زبان، دعاى خالص مى‏کنند ولى دردلشان چنین نیست.» (1)

 

موانع اجابت دعا

امید به غیر خدا

بزرگترین مانع پذیرش دعا این است که به کسى یا چیزى غیرازخدا امید بسته و یا او را به صورت مستقل مورد نیایش قراردهیم .

از حضرت صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود:

«اذا اراد احدکم ان لا یسال ربه شیئا الا اعطاه فلییاس من الناس کلهم، ولا یکون له رجاء الا عند الله، فاذا علم الله عزوجل ذلک من قلبه لم یسال الله شیئا الا اعطاه .(2)

هرگاه یکى از شما بخواهد که هرچه ازخداوند درخواست کند به او بدهد، باید از همه مردم چشم امید قطع کرده و جز به خدا امید نبندد. پس، چون خداى عزوجل دانست که او به راستى چنین است، هر چه از خدا بخواهد به اوعطا کند .»

گناه و معصیت

یکى دیگر از موانع مهم پذیرش دعا، نافرمانى و سرپیچى از دستورات خداوند است. بندگان خدا با هر قدمى که به سوى گناه برمى‏دارند یک قدم از خداوند فاصله مى‏گیرند و موجبات محرومیت‏خویش از اجابت الهى را فراهم مى‏آورند .

امام باقر علیه السلام در این‏باره فرموده است:"ان العبد یسال الله الحاجة فیکون من شانه قضاؤها الى اجل قریب او الى وقت‏بطى‏ء فیذنب العبد ذنبا فیقول الله تبارک وتعالى للملک: لا تقض حاجته واحرمه ایاها، فانه تعرض لسخطى واستوجب الحرمان منى ."(3)

بنده ازخداوند حاجتى را مى‏خواهد و از شان خداست که آن را درآینده‏اى نزدیک یا با تاخیر برآورده سازد، اما بنده مرتکب گناهى مى‏شود، پس، خداوند تبارک و تعالى به فرشته مى‏گوید: حاجت او را برمیآور و او را از آن محروم گردان؛ زیرا که او خود را در معرض خشم من نهاد و مستوجب محرومیت ازسوى من شد .»

در روایات به برخى از گناهانى که از پذیرش دعا جلوگیرى مى‏کنند اشاره شده است . به عنوان نمونه یک مورد از این روایات بیان مى‏شود .

امام سجاد علیه السلام فرموده است: «الذنوب التى ترد الدعاء، سوء النیة وخبث السریرة والنفاق مع الاخوان وترک التصدیق بالاجابة وتاخیرالصلوات المفروضات حتى تذهب اوقاتها وترک التقرب الى الله عزوجل بالبر والصدقة واستعمال البذاء والفحش فى القول.(4)

گناهانى که موجب رد شدن دعا مى‏شوند عبارتند از: نیت ‏بد، پلیدى باطن، دو رویى با برادران دینى، باور نداشتن اجابت دعا، به تاخیر انداختن نمازهاى واجب تا آن زمان که وقتش بگذرد، دورى جستن از نزدیک شدن به خداى بزرگ با کار خیر و دادن صدقه، و به کارگیرى کلمات زشت و ناسزا درگفتار.»

امیرمؤمنان علیه السلام تاثیر گناه درعدم اجابت دعا را این گونه بیان مى‏فرماید:

«لا تستبطى اجابة دعاؤک وقد سددت طریقه بالذنوب.(5)

اجابت دعایت را کند نخوان درحالى که راهش را با گناهان بسته‏اى .»

 ترک امر به معروف و نهى از منکر

کسانى که این دو فریضه الهى را ترک مى‏کنند دعایشان مستجاب نخواهد شد. چنانکه پیامبرگرامى اسلام دراین‏باره فرموده است: «لتامرن بالمعروف ولتنهن عن المنکر او لیسلطن الله شرارکم على خیارکم ویدعوا خیارکم فلا یستجاب لهم.(6)

[یا] امر به معروف و نهى از منکر کنید، و یا [این نتیجه پیش مى‏آید که ] خداوند، بدترین شما را بر بهترین شما مسلط مى‏کند، و خوبترین شما دعا مى‏کنند، ولى مستجاب نمى‏شود.»

 

یکى دیگر ازموانع پذیرش دعا، تجاوز به حقوق دیگران است که در روایات فراوانى براین مطلب تاکید شده است .

على علیه السلام فرمودند: «ان الله عزوجل اوحى الى عیسى بن مریم علیه السلام: قل للملاء من بنى اسرائیل . . . انى غیر مستجیب لاحد منکم دعوة - ولاحد من خلقى - قبله مظلمة.(7)

خداوند به عیسى بن مریم وحى فرمود: به اشراف [و بزرگان ] بنى‏اسرائیل بگو: ... من هرگز دعاى کسى از شما یا دیگر آفریدگانم را که برگردنش حقى ازدیگران است، اجابت نخواهم کرد.»

کسب حرام

پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه وآله فرمود: «ان العبد لیرفع یده الى الله ومطعمه حرام، فکیف یستجاب له وهذا حاله.(8)

همانا بنده دستش را [براى دعا] به درگاه خدا بالا مى‏برد در حالى که خوراکش حرام است . با چنین حالى، چگونه دعایش مستجاب مى‏شود؟»

همچنین در حدیث قدسى خداوند فرمود:«فمنک الدعاء وعلى الاجابة فلا تحجب عنى دعوة الا دعوة آکل الحرام.(9)

از تو دعا کردن و از من اجابت نمودن، پس هیچ دعایى از من محجوب نماند مگر دعاى حرامخوار .»

 غفلت و بى‏خبرى

رسول گرامى اسلام صلى الله علیه و آله فرمود:«اعلموا ان الله لا یستجیب دعاء من قلب غافل لاه.(10)

بدانید که خداوند دعایى را که ازدلى غافل و بى‏خبر باشد اجابت نمى‏کند .»

مخالفت ‏با حکمت الهى

در برخى از موارد، انسان به خاطر نداشتن آگاهى، چیزى را از خدا مى‏خواهد که با حکمت الهى سازگارى ندارد و به مصلحت او نیست، از این رو دعایش مستجاب نمى‏شود .

امام على علیه السلام در این‏باره مى‏فرماید: «ان کرم الله لا ینقض حکمته؛ فلذلک لا تقع الاجابة فى کل دعوة.(11)

به راستى که کرم [و بزرگوارى ] خداى سبحان، حکمت او را نقض نکند؛ و از این رو هر دعایى اجابت نشود .»

خداوند متعال این مصلحت اندیشى و حکمت‏خود را این گونه یادآورى مى‏فرماید: «عسى ان تکرهوا شیئا وهو خیر لکم وعسى ان تحبوا شیئا وهو شر لکم والله یعلم وانتم لا تعلمون.‏» (12)

«بسا چیزى را خوش نمى‏دارید درحالىکهآن براى شما خوب است؛ و بسا چیزى را دوست مى‏دارید درحالى که آن براى شما بد است؛ و خدا مى‏داند و شما نمى‏دانید.»

انجام ندادن فرامین الهى

احادیث و روایاتى دراین زمینه وارد شده است که به برخى از آن‏ها اشاره مى‏کنیم:

در حدیثى از امام صادق علیه السلام مى‏خوانیم:«اربعة لا یستجاب لهم دعاء: رجل جالس فى بیته یقول: یا رب ارزقنى فیقول له: الم آمرک بالطلب ؟ ! ورجل کانت له امراة فدعا علیها؛ فیقول: الم اجعل امرها بیدک ؟ ! ورجل کان له مال فافسده فیقول یا رب ارزقنى، فیقول له: الم آمرک بالاقتصاد ؟ ! ورجل کان له مال فادانه بغیر بینة؛ . . . فیقول: الم آمرک بالشهادة ؟ (13)

چهار گروهند که دعایى از آن‏ها مستجاب نمى‏شود: کسى که درخانه خود نشسته و مى‏گوید: خداوندا ! مرا روزى ده، [خداوند] به او مى‏فرماید: آیا به تو دستور تلاش و کوشش ندادم ؟ و کسى که زنى  دارد و آن  زن  نفرین مى‏کند؛ [خداوند ] مى‏فرماید: مگر امر او را به دست  تو قرار ندادم؟ و کسى که مالى داشته و آن را بیهوده  تلف کرده و مى‏گوید: خداوندا ! به من روزى مرحمت کن [خدا] به او مى‏فرماید: مگر دستور میانه ‏روى به  تو ندادم ؟!  و کسى که مالى داشته و بدون شاهد و گواه به دیگرى وام داده [اما وام گیرنده منکر شده است، خدا به او] مى‏فرماید: مگر به تو دستور ندادم که [به هنگام وام دادن] شاهد و گواه بگیرى ؟»

خیانت دل

فردى از امام على علیه السلام سؤال کرد: با اینکه خداوند فرموده است: «ادعونى استجب لکم‏» چرا دعاى ما مستجاب نمى‏شود؟

آن حضرت فرمود: «به خاطر این که دل‏هاى شما در هشت مورد خیانت کرد:

اول: شما خدا را شناختید ولى حق او را به جا نیاوردید، پس این شناخت‏سودى به حال شما نداشت .

دوم: شما ایمان به پیامبر او آوردید، سپس با سنت او به مخالفت‏برخاستید و شریعت او را نادیده گرفتید، پس چه شد ثمره ایمان شما؟!

سوم: شما کتابى را که نازل شد خواندید، ولى به آن عمل نکردید . گفتید: «سمعنا واطعنا» ، سپس مخالفت ورزیدید .

چهارم: شما گفتید که از آتش مى‏ترسید، درحالى که همواره با گناهان خود به آن نزدیک مى‏شوید، پس چه شد ترس شما؟!

پنجم: شما گفتید که علاقمند به بهشت هستید، درحالى که همواره با کارهایتان از آن دور مى‏شوید، این چه علاقه‏اى است که دارید؟!

ششم: شما نعمت‏هاى پروردگار را استفاده کردید ولى سپاسگزارى نکردید .

هفتم: خداوند شما را به دشمنى با شیطان فرا خواند و فرمود: «ان الشیطان لکم عدو فاتخذوه عدوا» (14)درحالى که شما در حرف با او مخالفت و دشمنى کردید ولى درعمل با او طرح دوستى ریختید .

هشتم: شما همواره عیب‏هاى دیگران را درنظر آوردید و عیب‏هاى خود را پشت‏سر انداخته و فراموش کردید، آن‏ها را ملامت کردید، درحالى که خود به ملامت‏سزاوارتر بودید .

پس با این وضع کدام دعا از شما مستجاب شود، درحالى که با این کارها درهاى اجابت پروردگار را بر روى خود بسته‏اید .» (15)

عدم اجابت دعاى صالحان

گاهى دعاى انسان‏هاى خوب نیز به اجابت نمى‏رسد درحالى که هیچ یک از موانع مذکور نیز وجود ندارد. این دعاها به عنوان اندوخته‏اى گرانقدر در قیامت‏به آن‏ها مى‏رسد .

از رسول خدا صلى الله علیه و آله روایت‏شده است که فرمود:«یدخل الجنة رجلان کانا یعملان عملا واحدا فیرى احدهما صاحبه فوقه فیقول: یا رب ! بما اعطیته - وکان عملنا واحدا - فیقول الله تبارک وتعالى: سالنى ولم تسالنى ! (16)

دو نفر در بهشت وارد مى‏شوند که هر دوى آن‏ها یکسان عمل کرده‏اند، ولى یکى از آن دو، دیگرى رامى‏بیند که جایگاهش از او بالاتر است؛ پس مى‏گوید: پروردگارا ! به خاطر چه این جایگاه را به او دادى، با اینکه عمل ما یکسان بود؟ خداى متعال پاسخ مى‏دهد: [به این سبب که] او از من درخواست کرد و تو درخواست نکردى .»

در روایت دیگرى، از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود: «ان المؤمن لیدعوا الله عزوجل فى حاجته فیقول الله عزوجل اخروا اجابته، شوقا الى صوته ودعائه. (17)مؤمن، خداى عزوجل را در مورد حاجت‏خود مى‏خواند، پس خداوند عزوجل [به ملائکه] مى‏گوید: اجابتش را به تاخیر اندازید، به خاطر اشتیاق به [شنیدن ] صدا و دعاى او .»

. . .

اى بسا مخلص که نالد در دعا

تا رود دود خلوصش بر سماء

پس  ملائک  با خدا  نالند  زار

کاى مجیب هر دعاى  مستجار

بنده   مؤمن  تضرع  مى‏کند

و نمى‏داند به  جز  تو  مستند

تو عطا بیگانگان  را  مى‏دهى

از  تو دارد آرزو  هر  مشتهى

حق بفرماید: نه از خوارى اوست 

عین  تاخیر عطا  یارى  اوست

خوش  همى  آید  مرا  آواز  او

     وان  خدایا  گفتن  وآن  راز  او (18)

پى‏نوشت‏ها:

1- المیزان، ج‏2، ص‏43، با تصرف .

2-کافى، ج‏2، ص‏48 .

3- بحارالانوار، ج‏73، ص‏329، ح‏11.

4- همان، ص‏376 .

5- غررالحکم، ج‏6، ص‏302 .

6- بحارالانوار، ج‏75، ص‏311 .

7- الخصال، ص‏337، ح‏40 .

8- ارشاد القلوب، ص‏149 .

9- بحارالانوار، ج‏93، ص‏373، ح‏6 .

10- همان، ص‏321، ح‏31.

11- غررالحکم، ح3478 .

12- بقره/216 .

13-اصول کافى، ج‏2، ص‏511 .

14- فاطر/35 .

15- سفینة البحار، بخش دعا .

16- بحارالانوار، ج‏93، ص‏302 .

17- اصول کافى، ج‏3، ص‏479 .

18- مثنوى معنوى .

 

 

 

 



برچسب‌ها: موانع پذیرش دعا, دعا, prayer, god
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبگاه محفوظ و متعلق به وبلاگ یالثارات الحسین می باشد و کپی برداری از مطالب تنها با ذکر منبع مجاز است...