» مرد؟
» لبخند پشت خاکریز
» اس ام اس ولادت امام زمان (ع)
» مناجات با امام زما(ع) حاج حسین خلج
» آیت الله جوادی آملی:بانک ربوی توان اقتصاد مقاومتی را ندارد
» زندگی نامه شهید همت
» جمشید جان شهادتت مبارک
» آزادی مرزبانان ایرانی
» دستی در خاک، دستی در باد
» خاطره ای از فرمانده شهید مهدی باکری
درباره ما

پیوندهای روزانه
دیگر امکانات

عشقی که زندگی می بخشد

همین الان می خواهم به محک کمک کنم

اهدای عضو اهدای زتدگی ثبت نام کارت اهدای عضو همین حالا

آسایشگاه خیریه کهریزک

کمک به مددجویان

سایت نوحه
یالثارات الحسین(ع)
كد لوگوي ما

پیوندهای وبگاه
آرشیو مطالب
موضوعات مطالب
» ()
چهل حدیث از امام رضا علیه السلام
+ نویسنده بنده خدا در ۱۳٩٠/٧/۱٦ | نظرات ()

چهل حدیث از امام رضا علیه السلام

ندگینامه امام رضا علیه السلام

 امام هشتم، على بن موسى الرضا علیه السلام  در روز 11 ذى‏قعده سال 148 هجرى در مدینه چشم به جهان گشود. وقتى به دنیا آمد، جدّش امام صادق علیه السلام  هنوز زنده بود. در گوش او اذان و اقامه گفت و او را به عنوانِ -بقیة اللَّه- ستود. مادر گرامى او -نجمه- نام داشت، بانویى با فضیلت که نام دیگرش -تُکتم- است.

 وقتى پدر بزرگوارش امام کاظم علیه السلام  در زندان بغداد از دنیا رفت، آن حضرت 35 سال داشت و مسؤولیت امامت و پیشوایى شیعه را عهده دار شد. به خاطر دانش بسیار آن حضرت، او را -عالم آل محمّد- نامیده‏اند. پدرش درباره او فرمود: -این فرزند، فقیه‏ترین فرزندان من است-.

 مدّت امامت آن حضرت 20 سال طول کشید. ده سال آن همزمان با خلافت هارون الرشید و ده سال دوم معاصر امین و مأمون عباسى بود. پیش از امامت نیز در دوره پدر بزرگوارش، همزمان با مهدى و هادى عباسى بود.

 آن حضرت ابتدا در مدینه مى‏زیست. سپس به عراق رفت و چند سال آخر به ایران سفر کرد و در خراسان کنار مأمون بود، تا آنکه در غربت به شهادت رسید. خواهرش فاطمه معصومه3 به شوق دیدن برادر، از مدینه به سوى ایران آمد و در قم درگذشت و موفق به دیدار برادرش نشد.


 

 دوران امامت آن حضرت، دوره سختى بود. بنى عباس با علویان برخوردى ستمگرانه داشتند. موسى بن جعفر علیه السلام  را به شهادت رساندند و امام رضا علیه السلام  را هم در شرایط دشوار و محدود کننده‏اى قرار دادند. ستم‏هاى عباسیان به نحوى بود که هر چند وقت یک بار، علویان بر ضدّ آنان در گوشه و کنار و در سراسر منطقه دیلم، خراسان، اهواز، بصره، حجار و یمن قیام مى‏کردند. این قیام‏ها براى دستگاه خلافت عباسى خطرناک بود. شاید یکى از علل فرا خواندن امام رضا به خراسان و سپردن ولایتعهدى به آن حضرت، براى کاستن از این شورشها و جلب عواطف شیعیان بود. حضرت رضا علیه السلام  چون مى‏دانست آن قیام‏ها هیچ کدام به ثمر نمى‏رسد، از مشارکت در آنها پرهیز مى‏کرد.

 امام رضا علیه السلام  با بى میلى و به اجبار، توسط مأمون از مدینه به -مرو- در خراسان احضار شد. در طول مسیر که از شهرهاى بصره، خرمشهر، اهواز، اراک، قم، رى و نیشابور مى‏گذشت، شیعیان که علاقه‏مند حضرتش بودند، به استقبال مى‏شتافتند و از حضرتش بهره مى‏گرفتند. پرشورترین تجمّعات مردمى در شهر نیشابور بود که امام رضا علیه السلام  در آن جمعِ پرشکوه، حدیث معروف -سلسلة الذهب- را بیان فرمود و شرط نجات بخشىِ توحید را اعتقاد به امامتِ اهل بیت دانست. ورود حضرت رضا به مرو، در سال 201 هجرى بود. هنگام ورود، مأمون و بسیارى از بزرگان حکومتى به استقبال آمده بودند. ابتدا مأمون وا نمود مى‏کرد که مى‏خواهد خلافت را به امام واگذار کند. امام نمى‏پذیرفت. اصرار بر پذیرش ولیعهدى کرد. امام که از نیرنگ و نقشه او خبر داشت، نمى‏پذیرفت. سرانجام با اصرار و اجبار مأمون، ولایتعهدى را پذیرفت، اما به شرط اینکه در هیچ یک از کارهاى حکومتى و عزل و نصب‏ها دخالت نکند. امام مى‏خواست از وجود او و شرایط پیش آمده، براى توجیه کارهاى خلافِ حکّام ستمگر استفاده نشود. بیعت بزرگان کشورى و لشکرى با حضرت به عنوان ولیعهد، در دهم رمضان سال 201 هجرى بود. امام به برخى از شیعیان که از این تحوّل سیاسى خیلى خوشحال بودند، اشاره فرمود که این کار، به سامان نخواهد رسید.

 در مدّت اقامت حضرت در خراسان، جلسات متعدّد مباحثات علمى و مناظره بین امام و سرانِ فرقه‏ها و مذاهب مختلف برگزار مى‏شد. امام از نظر علمى بر همه برترى داشت و پیروز مى‏شد و بر موقعیت و محبوبیتش افزوده مى‏گشت. امام از این فرصت پیش آمده، بیشترین بهره را گرفت تا هم معارف بلند اسلام و تعالیم اهل بیت را بیان کند، هم جایگاه والاى علمى و فضایل خاندان رسالت و شایستگى خود و آل على را براى پیشوایى مردم نشان دهد. تصمیم امام براى خواندن نماز عید و شور و شوق عمومى و ابراز محبّت نسبت به آن حضرت، براى قدرت حاکم تکان دهنده بود. به این خاطر امام را از نیمه راه برگرداند.

 مأمون که زیرک و هوشیار بود، روند حوادث را به نفع خود نمى‏دید. توجّه‏ها به امام، رفته رفته بیشتر مى‏شد و موقعیت امام درخشان‏تر مى‏گشت. حسد، او را برانگیخت تا کم کم به فکر از میان برداشتن امام بیفتد. این نقشه را عملى ساخت و حضرت را مسموم و شهید کرد. گرچه نمى‏خواست کسى بفهمد که او امام را کشته است، ولى افکار عمومى و مردم، قاتل او را مأمون مى‏دانستند. شهادت حضرت در روز آخر ماه صفر سال 203 هجرى بود، در حالى که 55 سال از عمر شریفش مى‏گذشت.

 امام رضا علیه السلام  راضى به رضاى خدا بود. از این رو این لقب به او اختصاص یافته است. سیره اخلاقى حضرت، بسیار جالب و سازنده بود. وى برخوردى همراه با ادب و حسن خلق داشت، هرگز به کسى تندى و جفا نمى‏کرد. کلام کسى را قطع نمى‏کرد تا از سخن فارغ شود. تا مى‏توانست، از برآوردن نیازِ محتاجان کوتاهى نمى‏کرد. پیش همنشینان پاى خود را دراز نمى‏کرد، تکیه نمى‏داد، به غلامان و خدمتکاران ناسزا نمى‏گفت، قهقهه سر نمى‏داد، خنده‏اش تبسّم بود، در خلوت و تنهایى، سفره‏اش را مى‏گسترد و همه غلامان، حتى دربان و کار پردازِ خانه را هم بر سر سفره مى‏نشاند. شبها کم مى‏خوابید، بیشتر وقت‏ها تا سحر بیدار بود و عبادت مى‏کرد. روزه زیاد مى‏گرفت. هر ماه سه روز را (روز اول، وسط، آخر) روزه مى‏گرفت. کارهاى خیر و صدقات پنهانى در شبهاى تاریک، بسیار داشت. گاهى هر سه روز یک بار ختم قرآن مى‏کرد. شبها هنگام خواب، در بستر خویش تلاوت قرآن مى‏کرد. لباس شخصى او ساده و خشن بود، امّا هنگامى که براى دیدار با مردم بیرون مى‏آمد، خود را براى آنان مى‏آراست. شبها هنگام غذا مى‏گفت ظرفى مى‏آوردند و از بهترین غذاهاى سفره بر مى‏داشت و در ظرف مى‏نهاد و مى‏فرمود که به فقرا برسانند. هرگز از مهمان خویش کار نمى‏کشید، هنگام کمک به نیازمند و سائل، مى‏کوشید تا آبروى او حفظ شود و شرمنده نگردد. زندگیش ساده بود. به انسانها هر چند فقیر و سیاه و برده باشند احترام مى‏کرد. شاعران متعهّد را گرامى مى‏داشت. خلعت و جایزه‏اى که به دِعبل، شاعر شیعى و انقلابى بخشید، یکى از این نمونه‏هاست.

 علم و دانش او بسیار بود. احادیث بسیارى در کتب شیعه از او نقل شده است. کتابِ -عیون اخبار الرضا- از تألیفات شیخ صدوق، مجموعه‏اى از سخنان آن حضرت را در بر دارد. کرامات و معجزات بسیارى از حضرتش نقل شده است. بخصوص پس از دفن در خراسان، بارگاه او ملجأ و پناه درماندگان شد. هزاران نفر تا کنون با تضرّع و توسّل به آن حضرت، از بیمارى شفا یافته و به حاجت‏هاى خویش رسیده‏اند. اینک قبر مطهر او در مشهد، همه ساله میلیون‏ها دل مشتاق را به سوى خود مى‏کشاند و به تعبیر امام خمینى رحمه الله علیه  پایتخت معنوى ایران، مشهد است.

   

 

 

    کمال ایمان

 

 

 

 قال الرضا علیه السلام :

 لا یَسْتَکْمِلُ عَبْدٌ حَقیقَةَ الایمانِ

 حَتّى تَکُونَ فیهِ خِصالٌ ثَلاثٌ:

 اَلتَفَقُّهُ فىالدّینِ،

 وَ حُسْنُ التَّقْدیرِ فِى‏الْمَعیشَةِ

 وَالصَّبْرُ عَلَى الرَّزایا.

    تحف العقول، ص 446.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 هیچ بنده‏اى به کمال حقیقى ایمان نمى‏رسد،

 تا اینکه این سه خصلت در او باشد:

 دین شناسى.

 اندازه و برنامه‏ریزى در زندگى.

 شکیبایى بر سختیها و ناملایمات.

   

 

 

    مراحل سه‏گانه ایمان

 

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    اَلْإیمانُ هُوَ مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ

    وَ اِقْرارٌ بِالّلِسانِ وَ عَمَلٌ بِالْأرْکانِ.

    تحف العقول، ص 422.

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 ایمان عبارت است از:

 شناخت قلبى، اعتراف زبانى، عمل با اعضاء وجوارح

   

 

 

    نشانه‏هاى مؤمن

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    اَلْمُؤمِنُ اِذا غَضِبَ لَمْ یُخْرِجْهُ غَضَبُهُ عَنْ حَقٍّ،

    وَ اِذا رَضِىَ لَمْ یُدْخِلْهُ رِضاهُ فى باطِلٍ،

    وَ اِذا قَدَرَ لَمْ یَأْخُذْ اَکْثَرَ مِنْ حَقِّهِ.

    بحار الانوار، ج 75، ص 355.

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 مؤمن، هرگاه خشمگین شود، غضبش او را از حق بیرون نمى‏برد و هرگاه خرسند شود، خوشنودیش او را به باطل نمى‏کشاند و هرگاه قدرت یابد، بیش از حق خودش بر نمى‏دارد.

   

 

 

    عشق آل محمّد صلی الله علیه و آله و سلم

 

 

  وَ عَن أبِى الحَسَن الرِّضا علیه السلام :

    لایُحِبُّنا کافِرٌ وَلا یُبْغِضُنا مُؤْمِنٌ، وَ مَنْ ماتَ

    وَهُوَ یُحِبُّنا کانَ عَلَى اللَّهِ حَقّاً اَنْ یَبْعَثَهُ مَعَنا.

    مسند الامام الرضا علیه السلام  ، ج 1، ص 358.

 

 امام هشتم علیه السلام  فرمود:

 هیچ کافرى ما را دوست نمى‏دارد و هیچ مؤمنى دشمن ما نمى‏شود. هرکس با محبّت ما اهل بیت بمیرد، بر خداوند حتمى است که او را در قیامت با ما برانگیزد.

   

 

 

    رهبرى

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

 اِنَّ الإمامَةَ زِمامُ الدّینِ وَ نِظامُ الْمُسْلِمینَ

 وَ صَلاحُ الدُّنیا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنینَ.

    اصول کافى، ج 1، ص 200.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    امامت و رهبرى، رشته‏دارى دین

    و نظام بخشى مسلمانان است

    و موجب اصلاح دنیا

    و عزّت و سربلندى مؤمنان است.

   

 

 

    زائر امام رضا علیه السلام

 

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

 اِنَّ زُوّارَ قَبْرى لَأَکْرَمُ الْوُفُودِ عَلَى اللَّهِ یَوْمَ الْقِیامَةِ،

 وَ ما مِنْ مُؤْمِنٍ یَزُورُنى فَیُصیبُ وَجْهَهُ مِنَ الْماءِ

    اِلاَّ حَرَّمَ اللَّهُ تَعالى جَسَدَهُ عَلَى النَّارِ.

    عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 248.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 زائران قبرم از گرامى‏ترین گروههایى‏اند که روز قیامت، بر خدا وارد مى‏شوند.

 هیچ مؤمنى نیست که مرا زیارت کند و در راه زیارتم بر چهره‏اش قطره آبى بچکد، مگر آنکه خداى متعال، بدن او را بر آتش دوزخ حرام مى‏کند.

   

 

 

    ولایت و برائت

 

 

  وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    حُبُّ اَوْلِیاءِ اللَّهِ واجِبٌ وَ کَذلِکَ

    بُغْضُ اَعْدائِهِمْ وَ الْبَرائَةُ مِنْهُمْ وَ مِنْ اَئِمَّتِهِمْ.

    وسائل‏الشیعه، ج11، ص433.

 

 امام رضا علیه السلام  در نوشته خود به مأمون، فرموده است:

 دوستى با دوستان خدا واجب است، همچنین دشمن داشتن و بیزارى جستن از دشمنان دوستان خدا و سران آنان واجب‏است.

   

 

 

    زیارت شیعیان

 

 

 

 وَ عَن أبِى الحَسَن الرِّضا علیه السلام :

 مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلى زِیارَتِنا فَلْیَزُرْ صالِحى مَوالینا

    یُکْتَبْ لَهُ ثَوابُ زِیارَتِنا.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 254.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت است:

    هرکس نتواند ما را زیارت کند،

    دوستان و پیروان شایسته ما را زیارت کند،

    تا پاداش زیارت ما برایش نوشته شود.

   

 

 

    بهترین بندگان

 

 

 

 سُئِلَ عَنْ خِیارِ الْعِبادِ، فَقالَ علیه السلام :

    اَلَّذینَ اِذا اَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُوا،

    وَاِذا اَساؤُوا اسْتَغْفَرُوا،

    وَ اِذا اُعْطُوا شَکَرُوا،

    وَ اِذَا ابْتَلَوْا صَبَرُوا،

    وَ اِذا غَضِبُوا عَفَوا.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1 ص 284.

 

 از حضرت رضا علیه السلام  درباره بهترین بندگان پرسیدند.

 حضرت فرمود:

 آنان که هرگاه نیکى مى‏کنند، خوشحال مى‏شوند،

 هرگاه بدى مى‏کنند، استغفار مى‏کنند،

 هرگاه چیزى به آنان داده مى‏شود، سپاس مى‏گویند،

 هرگاه مبتلا و گرفتار مى‏شوند، شکیبایى مى‏کنند،

 و هرگاه خشمگین مى‏شوند، عفو و گذشت مى‏کنند.

   

 

 

    بهره زندگى

 

 

 

 اِنَّ اَبَاالحَسَنِ  علیه السلام  سُئِلَ  عَنْ اَفْضَلِ عَیْشِ الدُّنْیا، فَقالَ:

    سِعَةُ الْمَنْزِلِ وَ کَثْرَةُ الْمُحِبّینَ.

    بحار الانوار، ج 71، ص 177.

 

 از حضرت رضا علیه السلام  پرسیدند: بهترین خوشى و لذّت دنیا چیست؟ فرمود:

    خانه وسیع و بسیارى دوستان.

   

 

 

    شکر خالق و مخلوق

 

 

 

 وَ قالَ عَلِىُّ بنُ مُوسى علیه السلام :

    مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقینَ،

    لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ.

    عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 27.

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    هرکس که صاحبان نعمت و نیکى را از مردم،

    تشکّر و سپاس نکند،

    خداى متعال را هم سپاس نکرده است.

   

 

 

    دوستى بیست ساله

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    مَوَدَّةُ عِشْرینَ سَنَةً قَرابَةٌ.

    بحار الانوار، ج 71، ص 175.

 

 ابراهیم بن عباس مى‏گوید شنیدم که حضرت رضا علیه السلام  مى‏فرمود:

    دوستى بیست سال،

    در حکم خویشاوندى است.

   

 

 

    عرضه اعمال بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

 تُعْرَضُ عَلى رَسُولِ اللَّهِ عَلَیْهِ وَآلِهِ السَّلامُ

 اَعْمالُ اُمَّتِهِ کُلَّ صَباحٍ اَبْرارِها وَ فُجّارِها،

 فَاحْذَرُوا.

    مسندالامام‏الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 339.

 از امام رضا علیه السلام  روایت شده است:

 کارهاى امّت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ، چه نیکان و چه بدکاران، هر بامداد به محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم  گزارش و عرضه مى‏شود ، پس حذر کنید!

   

 

 

    نکوهش مال اندوزى

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

 لا یَجْتَمِعُ الْمالُ اِلاَّ بِخِصالٍ خَمْسٍ:

 بِبُخْلٍ شَدیدٍ

 وَ اَمَلٍ طَویلٍ

 وَ حِرْصٍ غالِبٍ

 وَقطیعَةِ الرَّحِمِ

 وَ ایثارِ الدُّنْیا عَلَى الآخِرَةِ.

    کشف الغمّه، ج 3، ص 84.

 

 از سخنان امام رضا علیه السلام :

 هرگز ثروت جمع و اندوخته نمى‏گردد، مگر با پنج خصلت:

 بخل شدید،

 آرزوى دور و دراز،

 حرصِ غالب،

 قطع رحم

 و برگزیدن دنیا بر آخرت.

 

   

 

 

    تفریحات سالم

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    اِجْعَلُوا لِأَنْفُسِکُمْ حَظّاً مِنَ الدُّنْیا،

    بِاِعْطائِها ماتَشْتَهى مِنَ الْحَلالِ

    وَ مالَمْ یَنَلِ المُرُوَّةَ وَلاسَرَفَ فیهِ،

    وَاسْتَعینوُا بِذلِکَ عَلى اُمُورِالدّینِ.

    فقه الرضا علیه السلام ، ص 337.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    براى خودتان بهره‏اى از دنیا قرار دهید،

 به اینکه خواسته‏هاى دل را از حلال به آن بدهید،

 تا حدّى که مروّت را از بین نبرد و اسراف در آن نباشد،

    و بدین وسیله، بر کارهاى دین، کمک بجویید.

   

 

 

    گناه نو، بلاى نو

 

 

 

 سَمِعتُ الرِّضا علیه السلام  یَقُولُ:

 کُلَّما اَحْدَثَ الْعِبادُ مِنَ‏الذُّنُوبِ ما لَمْ یَکُونُوا یَعْمَلُونَ،

 اَحْدَثَ اللَّهُ لَهُمْ مِنَ الْبَلاءِ ما لَمْ یَکُونُوا یَعْرِفُونَ.

    وسائل الشیعه، ج 11، ص 240.

 

 از عباس بن هلال شامى است که، شنیدم امام رضا علیه السلام  مى‏فرمود:

 هرگاه که بندگان، گناهان تازه پدید آورند که قبلاً مرتکب نمى‏شدند، خداوند بلاى تازه‏اى برایشان پیش مى‏آورد که قبلاً نمى‏شناختند.

   

 

 

    همسر شایسته

 

 

 وَ عَن عَلِىِّ بنِ مُوسَى الرِّضا علیه السلام :

 ما اَفادَ عَبْدٌ فائِدَةً خَیْراً مِنْ زَوْجَةٍ صالِحَةٍ اِذا رَآها

 سَرَّتْهُ وَ اِذا غابَ عَنْها حَفِظَتْهُ فى نَفْسِها وَ مالِهِ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 256.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت است:

 بنده مؤمن، هیچ بهره‏اى نبرده که بهتر از همسر خوب و شایسته‏اى باشد که هنگام حضور شوهر، مایه خوشحالى او باشد و در غیاب شوهر، نگهدار ناموس و مال او باشد.

   

 

 

    احترام پدر

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

 عَلَیْکَ بِطاعَةِ الأَبِ وَ بِرِّهِ وَ التَّواضُعِ وَ الخُضُوعِ

 وَالْإعْظامِ وَ الْإکْرامِ لَهُ وَ حَفْضِ الصَّوْتِ بِحَضْرَتِهِ.

    فقه الرضا علیه السلام ، ص 334.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 بر تو باد که از پدر، فرمانبردارى کنى، به او نیکى کنى، در برابرش فروتنى و کرنش و بزرگداشت و احترام داشته باشى و صدایت را در حضور او پایین بیاورى.

   

 

 

    توسعه بر خانواده

 

 

 

 وَ قالَ أبُوالحَسَن الرِّضا علیه السلام :

    یَنْبَغى لِلرَّجُلِ اَنْ یُوَسِّعَ عَلى عِیالِهِ

    لِئَلّا یَتَمَنَّوْا مَوْتَهُ.

    من لا یحضره الفقیه، ج 23، ص 68.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    سزاوار است که مرد، در هزینه‏ها و خرجها

    بر خانواده خود توسعه و گشایش دهد،

    تا آرزوى مرگش را نداشته باشند.

   

 

 

    برخورد با مردم

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

 اِصْحَبِ السُّلْطانَ بِالْحَذَرِ، وَ الصَّدیقَ بِالتَّواضُعِ،

    وَ الْعَدُوَّ بِالْحَذَرِ، وَ الْعامَّةَ بِالْبِشْرِ.

    بحار الانوار، ج 75، ص 355.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    با حاکم، با احتیاط همنشینى کن،

    با دوست همراه با تواضع،

    با دشمن، همراه با هشیارى و پرهیز،

    و با عموم مردم با خوشرویى.

   

 

 

    یارى ناتوان

 

 

 

 وَ قالَ عَلِىُّ بنُ مُوسى علیه السلام :

    عَوْنُکَ لِلضَّعیفِ مِنْ اَفْضَلِ الصَّدَقَةِ.

    تحف العقول، ص 446.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    از بهترین نوع صدقه،

    یارى کردن تو نسبت به ناتوان است.

   

 

 

    کمک به دیگران

 

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤمِنٍ

    فَرَّجَ اللَّهُ عَنْ قَلْبِهِ یَوْمَ الْقِیامَةِ.

    اصول کافى، ج 2، ص 200.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت است:

 کسى که گِره از کار مؤمنى بگشاید و شادش کند،

 خداوند هم در روز قیامت، کارِ بسته او را مى‏گشاید.

   

 

 

    مرز اطاعت والدین

 

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    بِرُّ الْوالِدَیْنِ واجِبٌ وَاِنْ کانا مُشْرِکَیْنِ

    وَ لا طاعَةَ لَهُما فى مَعْصِیَةِ الْخالِقِ.

    بحار الانوار، ج 71، ص 72.

 

 در نوشته امام رضا علیه السلام  به مأمون آمده است:

 نیکى به پدر و مادر واجب است، هرچند مشرک باشند،

 ولى در راه معصیت آفریدگار، اطاعتى از آن دونیست.

   

 

 

    صله رحِم

 

 

 

 وَ قالَ أبُوالحَسَن الرِّضا علیه السلام :

    یَکُونُ الرَّجُلُ یَصِلُ رَحِمَهُ

    فَیَکُونُ قَدْ بَقِىَ مِنْ عُمْرِهِ ثَلاثُ سِنینَ،

    فَیُصَیِّرُهَا اللَّهُ ثَلاثینَ سَنَةً

    وَ یَفْعَلُ اللَّهُ ما یَشاءُ.

    اصول کافى، ج 2، ص 150.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    گاهى کسى صله رحم مى‏کند،

    در حالى که از عمرش سه سال باقى است.

    خداوند (به خاطر این عمل)

    باقى‏مانده عمر او را سى سال مى‏کند

    و خدا آنچه بخواهد مى‏کند.

   

 

 

    پاکیزگى

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    مِنْ اَخْلاقِ الأَنْبِیاءِ التَّنَظُّفُ.

    تحف العقول، ص 442.

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    تمیزى و پاکیزگى

    از اخلاق پیامبران است.

   

 

 

    حسابرسى

 

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ حاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ

    وَ مَنْ غَفِلَ عَنْها خَسِرَ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 302.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 هرکس به حساب خودش رسیدگى کند، سود مى‏برد

 وهرکس از خود (و اعمالش) غافل شود، زیان مى‏کند.

   

 

 

    ریاست طلبى

 

 

 وَ قالَ أبُوالحَسَن الرِّضا علیه السلام :

 ماذِئْبانِ ضارِیانِ فى غَنَمِ قَوْمٍ قَدْ تَفَرَّقَ رُعاؤُها

    بِاَضَرَّ فى دینِ الْمُسلِمِ مِنَ الرِّئاسَةِ.

    اصول کافى، ج 2، ص 297.

 

 معمر بن خلاّد، نزد آن حضرت از مردى یاد کرد و گفت او ریاست طلب است. حضرت فرمود:

    دو گرگ درنده در گله بى‏چوپان، به اندازه

 ریاست‏طلبى در دین یک مسلمان زیانبار نیست!

   

 

 

    دعا و تلاش

 

 

 

 وَ قالَ عَلِىُّ بنُ مُوسَى الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ سَأَلَ‏اللَّهَ التَّوفیقَ وَ لَمْ یَجْتَهِدْ،

    فَقَدِاسْتَهْزَءَ بِنَفْسِهِ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 283.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 هرکس از خداوند، توفیق بطلبد ولى تلاش نکند،

    او خود را مسخره کرده است.

   

 

 

    همدلى و همراهى

 

 

 وَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ غابَ عَنْ اَمْرٍ فَرَضِىَ بِهِ

    کانَ کَمَنْ شَهِدَهُ وَ اَتاهُ.

    توحید، صدوق، ص 392.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    کسى که از صحنه کارى غایب باشد،

    اما به آن کار (چه نیک و چه بد) راضى باشد،

 همچون کسى‏است که در صحنه عمل حاضر بوده

    و آن را انجام داده است.

   

 

 

    عمل، عامل نجات

 

 

 

 وَ رُوِىَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

 لاتَدَعُوا الْعَمَلَ الصّالِحَ وَ الإجْتِهادَ فى‏الْعِبادَةِ،

 اتِّکالاً عَلى حُبِّ آلِ محمّدٍ:.

    فقه الرضا علیه السلام ، ص 339.

 

 از سخنان امام رضا علیه السلام  چنین روایت است:

 کار شایسته و کوشش در پرستش و عبادت را، تنها به اعتماد و پشت گرمىِ محبّت آل محمّد صلی الله علیه و آله و سلم  رها نکنید.

   

 

 

    عدالت در سلام

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ لَقِىَ فَقیراً مُسْلِماً فَسَلَّمَ عَلَیْهِ

    خِلافَ سَلامِهِ عَلَى الأَغْنِیاءِ

    لَقِىَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ‏الْقِیامَةِ

    وَ هُوَ عَلَیْهِ غَضْبانٌ.

    عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 57.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 هرکس مسلمان تهیدستى را دیدار کند و به او سلام دهد، اما متفاوت با سلامى که به ثروتمندان مى‏دهد، روز قیامت، خداوند را دیدار مى‏کند، در حالى که خدا بر او خشمگین است.

    

 

 

    قرآن، راه هدایت

 

 

 

 وَ قالَ أبُوالحَسَن الرِّضا علیه السلام :

    کَلامُ اللَّهِ لا تَتَجاوَزُوهُ

    وَلاتَطْلُبُوا الْهُدى فىغَیْرِهِ فَتَضِلُّوا.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 308.

 

 ریّان بن صلت مى‏گوید: از حضرت رضا علیه السلام  پرسیدم: اى پسر پیامبر! درباره قرآن چه مى‏فرمایى؟ فرمود:

    قرآن کلام خداست، از آن فراتر نروید

 و هدایت را در غیر قرآن مجویید که گمراه مى‏شوید.

   

 

 

    سودمندترین پرهیزگارى

 

 

 

 رُوِىَ عَنِ الرِّضا علیه السلام :

    اِعْلَمْ اَنَّهُ لا وَرَعَ اَنْفَعُ مِنْ تَجَنُّبِ مَحارِمِ اللَّهِ

    وَالْکَفِّ عَنْ اَذَى الْمُؤمِنِ.

    فقه الرضا علیه السلام ، ص 356.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت شده است:

 بدان که هیچ ورع و پرهیزگارى، سودمندتر از پرهیز از حرامهاى خدا و اجتناب از اذیّت مؤمن نیست.

   

 

 

    شکرانه توانگرى

 

 

 

 وَ عَن أبِى الحَسَن علیه السلام :

    مَنْ قَصَدَ اِلَیْهِ رَجُلٌ مِنِ اخْوانِهِ

    مُسْتَجیراً بِهِ فى بَعْضِ اَحْوالِهِ

    فَلَمْ یُجِرْهُ بَعْدَ اَنْ یَقْدِرَ عَلَیْهِ،

    فَقَدْ قَطَعَ وِلایَةَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ.

    بحار الانوار، ج 72، ص 181.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت است:

 کسى که یکى از برادران دینى‏اش براى کارى به او پناه آورد ولى او، با آنکه مى‏تواند، پناه ندهد و کارى برایش نکند، رشته ولایت خداى متعال را بریده است.

   

 

 

    امر به معروف و نهى از منکر

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

 لَتَأمُرَنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لَتَنْهَنَّ عَنِ الْمُنْکَرِ،

 اَوْ لَیَسْتَعْمِلَنَّ عَلَیْکُمْ شِرارُکُمْ

 فَیَدْعُو خِیارُکُمْ فَلا یُسْتَجابُ لَهُمْ.

    وسائل الشیعه، ج 11، ص 394.

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

    حتماً امر به معروف و نهى از منکر کنید،

 وگرنه اشرارتان بر شما مسلّط و حاکم مى‏شوند،

    آنگاه خوبانتان هم دعا مى‏کنند،

    امّا دعایشان مستجاب نمى‏شود.

   

 

 

    عملها و عکس العملها

 

 

 وَ عَن أبِى الحَسَنِ الرِّضا علیه السلام :

    اِذا کَذِبَ الوُلاةُ حُبِسَ الْمَطَرُ،

    وَ اِذا جارَ السُّلْطانُ هانَتِ الدَّوْلَةُ،

    وَاِذا حُبِسَتِ الزَّکاةُ ماتَتِ الْمَواشى.

    امالى، شیخ مفید، ص 310.

 

 از امام رضا علیه السلام  روایت شده است:

 هرگاه زمامداران دروغ بگویند، خشکسالى مى‏شود.

 هرگاه حاکم، ستم کند، حکومت سست مى‏شود.

 وهرگاه زکات نپردازند، چهارپایان مى‏میرند.

   

 

 

    ریشه گناهان

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    اَلصَّغائِرُ مِنَ الذُّنُوبِ طُرُقٌ اِلَى الْکَبائِرِ

 ومَنْ لَمْ یَخَفِ اللَّهَ فِى‏الْقَلیلِ، لَمْ یَخَفْهُ فِى‏الْکَثیرِ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 290.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 گناهان کوچک، راهى به سوى گناهان کبیره است.

 هر کس که در گناهان کوچک از خدا نترسد،

 در مورد گناهان بزرگ و بسیار هم از او نمى‏ترسد.

   

 

 

    دو مَرد و دو مرگ

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    اِنَّمَا النَّاسُ رَجُلانِ:

    مُسْتَریحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَراحٌ مِنهُ بِهِ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 263.

 

 امام رضا علیه السلام  هنگام عیادت از یکى از اصحابش فرمود:

 مردم دو دسته‏اند:

    یکى آنکه با مرگ، آسوده مى‏شود.

 دیگرى آنکه مردم با مرگش از دست او آسوده مى‏شوند.

   

 

 

    نشان سخاوتمند و بخیل

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    اَلسَّخِىُّ یَأْکُلُ مِنْ طَعامِ النّاسِ

    لِیَأْکُلُوا مِنْ طَعامِهِ،

    وَالْبَخیلُ لایَأکُلُ مِنْ‏طَعامِ‏النّاسِ

    لِئَلاّ یَأْکُلُوا مِنْ‏طَعامِهِ.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 295.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 بخشنده و سخاوتمند، از غذاى مردم مى‏خورد،

    تا از غذایش بخورند،

    ولى بخیل از غذاى دیگران نمى‏خورد،

    تا از غذاى او نخورند.

   

 

 

    آثار حلال خورى

 

 

 

 وَ قالَ الرِّضا علیه السلام :

    مَنْ رَضِىَ بِالْیَسیرِ مِنَ الْحَلالِ

    خَفَّتْ مَؤُنَتُهُ وَ تَنَعَّمَ اَهْلُهُ

    وَ بَصَّرَهُ اللَّهُ داءَ الدُّنْیا وَ دَوائَها

    وَ اَخْرَجَهُ مِنْها سالِماً.

    مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 269.

 

 امام رضا علیه السلام  فرمود:

 کسى که به مال حلال اندک، راضى شود، مخارجش سبک مى‏شود، خانواده‏اش برخوردار مى‏گردند، خداوند او را به درد و درمان دنیا بینا مى‏کند و ا و را سالم و بى‏گناه از دنیا به دارالسلام بهشت بیرون مى‏برد.

 

 

 

    منابع

 

 1 - اصول کافى، کلینى، دارالکتب الأسلامیه، تهران.

 2 - امالى، شیخ مفید، انتشارات جامعه مدرسین، قم.

 3 - بحار الأنوار، علامه مجلسى، مؤسسة الوفاء، بیروت.

 4 - تحف العقول، ابن شعبه حرّانى، انتشارات جامعه مدرسین، قم.

 5 - توحید، شیخ صدوق، انتشارات جامعه مدرسین، قم.

 6 - عیون اخبار الرضا علیه السلام ، شیخ صدوق، مؤسسة الاعلمى، بیروت.

 7 - فقه الرضا، کنگره جهانى امام رضا علیه السلام ، مشهد.

 8 - کشف الغمّه، اربلى، دار الکتاب الاسلامى، بیروت.

 9 - مسندالامام‏الرضا علیه السلام ، عزیزالله عطاردى، کنگره‏جهانى‏امام رضا، مشهد.

 10 - من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، انتشارات جامعه مدرسین، قم.

 11 - وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملى، دار احیاء التراث، بیروت.

 

 

 

    شناخت اجمالى امام‏علیه‏السلام

 حضرت رضاعلیه‏السلام در 11 ذیقعده سال 148 (و یا یازدهم ذیحجّه سال 153) هجرى قمرى موافق روایت اوّلى اندکى پس از شهادت حضرت صادق‏علیه‏السلام در مدینه متولّد شد و در روز آخر ماه صفر 203 هجرى قمرى در ایّام حکومت مأمون، توسط وى با خوردن چند حبّه انگور مسموم، به شهادت رسید و مرقد منوّرش در شهر مقدّس مشهد -استان خراسان- میعادگاه عاشقان است.

 پدر بزرگوارش حضرت امام موسى بن جعفرعلیهماالسلام و مادرش تکتم یا نجمه، اروى، سمانه، امّ‏البنین بود که امام‏هفتم‏علیه‏السلام پس از تولد امام رضاعلیه‏السلام او را طاهره نامید.

 قالَ إبْراهیمُ بْنُ الْعبَّاسِ:

 أَلا إِنَّ خَیْرَ النَّاسِ نَفْساً وَ والدًِا

وَ رَهْطاً وَ اَجْدادًا عَلِىَّ الْمُعَظَّمِ

 أَتَتْنا بِهِ لِلْعِلْمِ و الْحِلْمِ ثامِناً

اِماماً یُؤدّى حُجَّةَ اللَّهِ تُکْتَمُ

{    - عیون اخبار الرضا علیه السلام 1: 24 ح 2.  }

 ابراهیم بن عباس مى‏گوید:

 آگاه باش! همانا بهترین مردم از نظر خودش، و پدر و اقوام و نیاکانش کسى است که بانویى به نام -تکتم- او را بعنوان امام هشتم و براى گسترش علم و حلم و بیان حجت الهى براى ما به دنیا آورده است.

 مدّت عمر آن بزرگوار 55 سال بود. که 35 سال بهمراه پدرش، و 20 سال مدّت امامت آن بزرگوار در ایّام حکومت هارون الرشید و محمد امین و مأمون الرشید عباسى سپرى شد.

 مهمترین شاخصه زندگانى ایشان حرکت آن حضرت بسوى خراسان در سال 200 هجرى قمرى بود که مأمون خلیفه عباسى آن حضرت را به خراسان طلبید، و ولایتعهدى را به آن حضرت تحمیل نمود.

 امام‏علیه‏السلام در فرصتهاى مختلف نارضایتى خود را از قبول ولایتعهدى ابراز مى‏کرد و پرده از فریبکارى‏هاى مأمون بر مى‏داشت که به همین جهت و به علّت توجّه مردم به امام‏رضاعلیه‏السلام مأمون امام را تحمل ننمود و او را به شهادت رساند.

 

 

 

 

 در آستان چهل گوهر درخشان، از سخنان حضرت امام رضا علیه السلام  قرار گرفته‏ایم.

 با دلى سرشار از محبت و عشق

 و با دستانى پر نیاز و تمنّا و طلب.

 هر ظرفى، با آنچه در آن ریزند، پر مى‏شود و ظرفیتش کمتر مى‏گردد؛ امّا قلب، ظرفى است که هر چه در آن ریزند، وسیعتر و با گنجایش‏تر مى‏شود.

 و چه خوب، که ظرف دلمان را از معارف اهل بیت: و کلمات نورانى ائمّه هدى لبریز کنیم و روشن سازیم. چرا که کلامشان نور است. دلى هم که جایگاه سخن آنان گردد، نورانى مى‏گردد.

 خوشا زبانهایى که تکرار کننده کلمات پر فروغ این عترت پاک و برگزیده است و خوشا دل و جانى که با احادیث پربار اهل‏بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم  انس بگیرد و آنها را حفظ کند.

 این دودمان مطهّر، سرچشمه فضیلت بودند. روایاتشان هم عطر حقیقت و بوى صفا و معنویت مى‏دهد. نورانیّتى که در کلامشان است، در کلام دیگران نیست.

 آنان با حقّند و حق با آنان است.

 پس، راه حق و الگوى کمال را هم، باید از آنان و سخنانشان جست.

 پیشوایانى که:

 امامند و شهیدند و گواهند

مصون از هر خطا و اشتباهند

 همه از اهل بیت آفتابند

گل جان محمّد صلی الله علیه و آله و سلم  را گلابند

 فدا کردند جان، تا دین بماند

به خون خفتند تا آیین بماند

 همه شیرازه امّ الکتابند

همه میزان حق، روز حسابند

 آنچه مى‏خوانید، تنها چهل مروارید برگزیده از دریاى پُرگهر احادیث شیعه است، که تقدیم شما شیفتگان قرآن و عترت مى‏گردد.

 در همین جا، بر عالمان و راویان پیشین درود و رحمت مى‏فرستیم که با تلاش و دقتى بسیار، احادیث أئمه را ثبت و ضبط و تدوین کردند و چون میراثى گرانبها، نسل به نسل در اختیار آیندگان قرار دادند. روحشان شاد و اجرشان با خدا.

 از امام امت1 نیز یاد کنیم، که زمینه‏ساز حاکمیت ارزشهاى دینى و حیات دوباره اسلام در این کشور گردید و به برکت جمهورى اسلامى و خون شهدا، معارف قرآن و اهل بیت، در میان همه مردم، بویژه نسل انقلاب و نونهالان کشور امام زمان علیه السلام  منتشر گشت. یادش گرامى و انقلابش باقى باد.

منبع:سایت تبیان

 گذشتگان، تکلیف مهمّ خویش را بخوبى انجام دادند. اینک ما رسالت حفظ و نشر و عمل به میراث ارزشمند امامان را بر عهده داریم.

 چهل حدیثى که به شما شیفتگان اهل بیت: تقدیم مى‏گردد، از کلماتِ گهربار و پرمعناى پیشواى هشتم شیعه، حضرت امام علىّ بن موسى الرّضا علیه السلام  است، آن امام معصوم، حجّت الهى، و نور هدایت، که با همه سختگیریهاى مخالفان و کتمانِ حسودان، عطر کلامش هنوز هم از وراى قرون به مشام مى‏رسد و ما در این مجموعه مختصر، با برخى از سخنان حکمت آمیز حضرتش آشنا مى‏شویم.

 براى شما عزیزانى که خواننده این احادیث پرمعنایید، از خداى متعال توفیق و سعادت آرزو داریم.



برچسب‌ها: چهل حدیث از امام رضا علیه السلام, حدیث, امام رضا, زندگی نامه
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبگاه محفوظ و متعلق به وبلاگ یالثارات الحسین می باشد و کپی برداری از مطالب تنها با ذکر منبع مجاز است...